سال اول / پرونده ی نهم : فونت
 

  کل مطلب :
 
آیت عظمای خوشنویسی(نگاهی به زندگی استاد سید مرتضی نجومی)
   
سعید باباوند
   
روزگاری پیش از این حوزه های علمیه مرکز تمامی علوم و هنرها بودند. پیش قراول تمام هنرها که هر طلبه ی تازه واردی می بایست آن را می آموخت خوشنویسی بود. هنر خوشنویسی همواره در عالم اسلامی امری مقدس بوده است و اشتغال به آن نیز ممدوح. همچنین دیگر هنرهای گرافیک مانند تجلید و کاغذ سازی و جدول کشی و دیگر و دیگر. از یک سو نیاز به تولید کتاب و از دیگر سو سفارش اسلام به حسن کتابت این بستر را مهیا و پرداخته می ساخت. از بزرگان حوزه کسانی را می شناسیم که در ردیف نام آوران عرصه ی هنرها گام می زده اند. هم چون علامه ی بی بدیل آیت الله سید محمدحسین قاضی طباطبایی تبریزی. اما دریغا و اصفا که این چراغ روشن نیز چون بسیاری دیگر به خاموشی گرایید و روز و روزگار ما از داشتن چنین حوزه ها و چنان علمایی سترون شده است.

یکی از آخرین این بزرگان و نام آوران آیت الله العظمی سید مرتضی نجومی کرمانشاهی بود. وی در ۵ آذر ۱۳۰۷ در کرمانشاه زاده شد. پدر و جدش متولد کرمانشاه و از سادات بسیار بزرگ این شهر بودند. در سال ۱۳۱۴ در دبستان هدایت کرمانشاه به تحصیل پرداخت و تا کلاس ششم آنجا بود. کلاس ‌های اول و دوم دبیرستان را نیز گذراند. پس از آن تحصیل دروس حوزوی را نخست نزد پدرش و دیگر استادان آن دیار آغاز کرد. سال ۱۳۲۹ خورشیدی به شهر نجف رفت و در مدارس سیدمحمد کاظم یزدی ، آخوند خراسانی و میرزا حسین حاج میرزا خلیل به تحصیل ادامه داد و به درجه اجتهاد رسید. او در حوزه علمیه نجف از محضر آقامیرزا محمد باقر زنجانی ، آقا میرزا عبدالهادی شیرازی، سید محسن حکیم ، سید محمود شاهرودی ‌، میرزا حسن بجنوردی، ابوالقاسم خویی و دیگران بهره مند شد. آیت الله نجومی در اوایل جوانی آنچنان مورد توجه بزرگان بوده كه علامه شیخ آقا بزرگ تهرانی در كتاب طبقات اعلام الشیعه نام او را در شمار بزرگان شیعه آورده است و جالب آنجاست كه تفاوت سن آن دو بیش از پنجاه سال بوده است

به سال ۱۳۴۹ در پی اخراج ایرانیان مقیم عراق به کرمانشاه مراجعت کرد و تا پایان عمر در همان شهر اقامت گزید.

به لحاظ فقاهت در ردیف مراجع تقلید بود اما بیشتر از هر چیزی خود را وقف هنر و فرهنگ کرد. این رویکرد البته ریشه در خاندان و پیشینه ی وی داشت. او در خصوص ویژگی ‌های هنری خود و خانواده ‌اش چنین نوشته ‌است: «در خاندان ما هنرهای زیبا جایگاه ویژه ‌ای دارد و هنرمند خوشنویس، نقاش و صحاف زیاد داشته ‌ایم، مرحوم جدم آقای میرزا اسماعیل از خوشنویسان بسیار خوبی بودند که انواع خطوط را بسیار استادانه می ‌نوشتند و آثار بسیار ارزشمندی در این زمینه دارند که همراه برادرش آقا میرزا رضای منجم باشی از شاگردان میرزا محمد علی خوشنویس کرمانشاهی بوده ‌اند.» آقا سیف السادات، سید میرزا عبدالرحمن نجومی، سید میرزا محسن و سید محمد صالح سیف السادات، سید نصر الله نجومی و سید میرزا حسن نجومی و سید هادی و مهدی نجومی و آقا سید محمد جواد نجومی پدر گرانقدر وی نیز از هنرمندان این خانواده هستند.

به حقیقت می توان اورا از برترین ‌های هنر خوش ‌نویسی جهان اسلام دانست. او نزد استادان بزرگی همچون هاشم بغدادی و احمد نجفی به تمرین و ممارست پرداخت تا در انواع خطوط اسلامی استاد مسلم و در خط نسخ و ثلث یگانه و بی ‌همتا شد. در سال ۱۳۵۷ خورشیدی میرزا احمد معصومی زنجانی اجازه ‌ای عربی در عالم خط برای او نوشت.

استاد نجومی در تذهیب و تشعیر و ت جلید و گل و بوته ‌سازی آثار جاودانه ‌ای پدید آورد. در ساختن كاغذهای ابر و باد، مرقع سازی ، تذهیب و نقاشی و صحافی نیز استاد بود. جمع آوری كتب نفیس و مرمت آنها از دیگر دلمشغولی هایش بود. حاصل سالها ممارست در امر كتابت و جمع آوری و بازسازی و بازنویسی كتب نفیس قدیمی و رسایل مخدوش كتابخانه عظیمی شد كه در نوع خود بی نظیر است.

وی دقایق هنرهای سنتی را به نیکویی می دانست و در آثارش متجلی می ساخت. آثار به جا مانده از آیت الله نجومی گنجینه ای کم نظیر از آثاری است که با تعریف امروزین در ذیل هنرهای گرافیک دسته بندی می شوند. از آثار به ثبت رسیده او می ‌توان به مجموعه عکسی از آثار خطی، رساله بعد معنوی هنر خط، كیمیای هستی ، فیض قلم، رساله التصویر و التمثیل، رساله الغناء و تفسیر سوره ٔ مومن اشاره کرد.

وی عضو پیوسته ی فرهنگستان هنر بود. لوح تقدیر نخستین گردهمائی و جشنواره خوشنویسان جهان را از آن خود کرد و نیز در سال ۱۳۸۱ به عنوان چهره ٔ ماندگار هنر تقدیر شد.

آیت الله نجومی چندی پیش- ۲۵ آبان ۱۳۸۸ - در سن ۸۱ سالگی و در منزل شخصی خود در کرمانشاه درگذشت و جان را به نزد رفیق اعلا سکنی داد.
11/11/1388
 

.......................................................................................................................................................................

نظرات
 
 : نام ونام خانوادگي
 : پست الکترونیک

 : نظرات
 

      

کلیه مطالب وب سایت محفوظ است و هرگونه کپی برداری فقط با ذکر منبع مجاز می باشد