|
به بهانه نمایشگاه پوستر دیوارکوب در مدرسه ویژه
دیوارکوب، برنوشت، اعلان نامهای فارسی و عربی بودند که روزگاری از آنها برای نامیدن آنچه امروزدر این سرزمین " پوستر" نامیده می شود استفاده می شد، هرچند زمانی نیز نامهای "آفیش" فرانسوی و " پلاکات " آلمانی رواج داشت. اما نفوذ و سیطره فرهنگ انگلوساکسون همه اینها را منسوخ کرده است، با این همه شنیدن نام دیوار کوب برای یک نمایشگاه پوستر احساس خوب و خوشایند رجوع به گذشته را در ذهن متبادر می کند. نامی مناسب و ایرانی که حکایت از نکته سنجی و ظرافت برگزار کنند گان آن دارد، این نمایشگاه نخستین بار در سمنان و سپس در شیراز و اکنون 11تا 18 تیر در مدرسه ویژه به نمایش در می آید، پیداست که چه مقدار کار و وقت صرف شده تا آین مجموعه گردآوری شود و پریسا تشکری و امیر حسین قوچی بیگ برای انجام آن چه همتی کرده اند، اما آنچه بدیهی است در انجام کاری این چنین اشکالاتی نیز وجود دارد که به هیچ عنوان از اهمیت کار این دو نمی کاهد.
نمایشگاه 49 پوستر از 51 طراح گرافیک معاصر ( 2 کار مشترک ) برخی از نسل چهار و اغلب از نسل پنج شامل می شود، که با انتخاب برگزارکنندگان گرد آمده اند تا یک هفته میهمان نگارخانه ویژه باشند. اتفاق خوشایند و مسرت بخشی است از این رو که در کلانشهری چون تهران رویداد های ویژه طراحان گرافیک نادر است و اتفاق هایی از این دست کم می افتد، نمایشگاه هایی از این دست از یک سو باعث بالا بردن سواد بصری و تجربیات تصویری دانشجویان و علاقه مندان گرافیک و از طرفی باعث گرد همایی خانواده گرافیک در هر شهر می شود و باب گفتگو، تبادل نظر و بحث را را در جامعه ای رخوت زده و خموده می گشاید، گرچه این بحث ها و نظر ها کمتر مکتوب و ماندگار و نمایشگاه ها مستند می شوند. اما پوستر بروشور این نمایشگاه این تلاش را مستند و سندی از این نمایشگاه گروهی برای تاریخ باقی می گذارد این حسن هایی است که این نمایشگاه دارد.
نمایشگاه پوستر های گوناگونی را شامل می شود به تک تک آثار نگاه می کنم، تایپوگرافی، تصویر سازی، فوتومونتاژ؛ رنگ، فرم، سن، نسل، علت این همنشینی و یا بهتر بگویم عدم همنشینی را نمی فهمم، علت قرار گرفتن پوستر رضا عابدینی در کنار پوستر بیژن صیفوری چیست؟ و یا همنشینی پوستر محمد جمشیدی و تهمتن امینیان؟ هر یک از دنیای خاص خود می آیند و نگاه ویژه و خاص خود را به گرافیک دارند! شباهت و نقطه اشتراک اینها چیست؟
هرچه می پرسم کمتر به جواب می رسم، مگر اینکه با جوابی ساده دل خود را خوش کنم که : هدفی در کار نبوده، غرض نمایش بضاعت قسمتی از کار طراحان گرافیک به مخاطبان و علاقه مندان گرافیک و نامها بوده است، وبه نمایش گذاشتن توانایی های طراحانه عده ای طراح به جمع بزرگتری از مخاطبان و عبارت هایی اینچنین؛ که با برگزاری این نمایشگاه و نمایشگاه هایی از این دست و تکرار مداوم نامها و آثار مسلما این هدف دور از دسترس نیست.
از این نکته که بگذریم در گوناگونی پوستر های نمایشگاه آثار خوب کم نیستند؛ از پوستر اگهی جذاب " کاردان نمانید " که به سفارش یک کلاس کنکور کار شده، که بر عکس اغلب آثار این نمایشگاه پیش از این در سطح شهر دیده شده و می فهمم کار تهمتن امینیان است، ویا پوستر" بهشت سارا " اثر شهرزاد چنگلوایی که در طراحان آزاد دیده بودم حکایت از نگاه حرفه ای و به دور از تفنن طراح در طراحی آثارش دارد، و یا پوستر داوود مرگان که توانسته است سفارش دهنده را برای رسیدن به این زیبایی، سادگی و سلامت متقاعد کند، پوستری از پدرام حربی که بازگو کننده ی حکایتی است و طراح شیوه مناسبی را برای طراحی پوستر یک تئاتر برگزیده است و ... .
آنچه می بینم آثاری با کیفیت های متفاوت و بالاست که در کنار آثاری خوب، متوسط و یا آثاری که به تجربه های نخستین و دومین یک طراح می مانند. آثار عرضه شده نمایشگاه را بیشتر شبیه یک بینال می بینم تا یک نمایشگاه گروهی انتخاب و گزیده شده شاید این وصف کشور ماست که وقتی بینال هایش به ژوژمان های دانشجویی شبیه می شود نمایشگاه های گروهی و حرفه ای اش شبیه بینال هایش باشد.
سنجیدن این تعداد پوستر از این همه طراح صاحب نام و نان و کرامت که اغلب دوستان و همکارانت هستند کار آسانی نیست، باید متر و معیاری را عنوان کرد و با آن سنجید تا خشمی بر انگیخته و اشکی جاری نشود، چرا که طراحان گرافیک از دل نازکان روزگارند و کمتر از گل شنیدن را دوست ندارند (اما تا کجا تعریف! تا کجا جناب استاد! کمی هم گوش شنیدن انتقاد داشته باشیم)؛ به گرافیک ایران فکر می کنم که چون آهویی در گل مانده است و علت در گل ماندنش را
" ضعف در ارتباط با مخاطب " می دانم پس ملاک ام را انتخاب می کنم و بر اساس چنین معیاری به آثار نگاه می کنم ( گرچه این مطلق نیست و شاید شما نظر عکس داشته باشید ) .
آثار در چهار گروه قرار می گیرند :
الف. آثاری که از عهده این مهم به خوبی بر آمده اند توانسته اند پیام پوستر را به مخاطب بازگو کنند گرچه به لحاظ فرم و تصویر کار شاخص و ماندگاری ارائه نکرده اند اما وظیفه خود را در انتقال پیام به سلامت انجام داده اند پوستر های چون ...
ب. آثاری که علاوه بر انتقال پیام را به مخاطب، گامی برای رسیدن سفارش دهنده به هدفش برداشته اند، فرمی و ترکیبی نو آفریده اند و از خلاقیت شان بیشتر استفاده کرده اند و افقی نو را پیش چشم مخاطب گشوده اند پوستر های چون ...
ج. آثاری که پیام سفارش دهنده و مخاطب را کمتر از خویش انگاشته اند تا به فضایی نو، خاص متفاوت و زبانی شخصی دست پیدا کنند و تلاش شان منجر به خلق اثری زیبا و هنر زیبا (fine art ) شده است پوستر های چون ...
د. و گروهی از آثار که نه تنها موضوع و محتوای سفارش را فدای شیوه گرایی و جاه طلبی خود کرده اند اما در رسیدن به خلق (fine art ) نیز به این مقصود نایل نیامده اند پوستر های چون ...
در هر صورت اکثر پوسترهای این نمایشگاه بر اساس سفارشی شگل گرفته اند و منتشر شده اند قسمتی غیر قابل انکار از تاریخ پوستر این سرزمین خواهند بود، طراحان شان یا به شیوه خود اصرار خواهند ورزید و یا نگاه خود را تغیر خواهند داد، این به عهده خود آنهاست. اما آنچه مسلم است تنها تاریخ می تواند بر مانایی و تباهی این آثار قضاوت کند.
|
