سال اول / پرونده ی نهم : فونت

 

  کل مطلب :

 
سوسوی فانوس در شهر خاموش
   
علی اصغر حسینی
   

 

نقدی بر کتاب فونت / نشر عفراوی 

وقتی از طراحی فونت صحبت می‌كنيم مباحث آکادمیک فراوانی به ذهن خطور می‏کند که بعضی در راستای اصول زیبایی‏شناسی و برخی دربارة کاربرد آن‏ها است. در دانشكده‏های گرافیک ایران، طراحی‌حروف و یا همان تایپ‌فیس آموزش داده می‏شود و دانشجو تایپ فیسی را می‏سازد اما هیچ‌گاه نمی‏آموزد که چگونه می‏توان این تایپ فیس را تبدیل به فونت کرد و آن را در محیط‏های مختلف مانند Word  مستقیم تایپ نمود.
کتاب فونت به این موضوع آموزشی به خوبی توجه كرده است و راه‏های تبدیل تایپ‏فیس به فونت کامپیوتری را آموزش می‏دهد. از دیگر نکات مثبت این کتاب چاپ پاکیزه و صحافی درست و اصولی آن است که باعث ماندگاری این اثر به صورت سالم در کتابخانه می‏شود.
اما مهم‌ترین ویژگی این کتاب، بی‏رقیب بودن آن در بازار نشر ايران است که باعث شده طراحان گرافیکی که دغدغه‏ی طراحی تایپ‌فیس و فونت را دارند به سراغ آن بروند.
ای بسی حق ها که دارد بر شب تاریک ماه ...!؟
در واقع این کتاب به فانوسی کم‌نور در شهری تاریک می‏ماند که ازفرسنگ‏ها، طراح گرافیک را به خود جلب می‏کند، ولی تمامی راه را به او نشان نمی‏دهد و در میانه راه به آرامی به خاموشی می‏رود و عاشق خود را بدون تعلق خاطر در بیابان رها می‏کند.
در بخشی که مربوط به مسایل زیبایی‌شناسی طراحی فونت است نویسنده کتاب به بررسی روش‏های الهام گرفتن در ساختن فونت پرداخته است و آن را نیمه رها کرده است به طوری که سخنی از این که فونت باید از ذات و دل خوشنویسی بیرون آید و در نهایت خطی باید پایه و اساس آن باشد، به میان نمی‏آورد، که همین موضوع باعث وقوع اشتباه در نمایش خطوط راهنما شده است (صفحه 20). نویسنده به اشتباه خطوط راهنما برای فونت بر اساس خط کوفی را برای فونت بر اساس خط نسخ مطرح می‏کند. در واقع فونت طراحی شده بر اساس کوفی دارای چهار خط راهنما و فونت طراحی شده بر اساس خط نسخ دارای هفت خط راهنما است كه نبودن هرکدام از آنها باعث گمراهی طراح تایپ فیس و فونت می‏شود.

تایپ فیسی که براساس خط نسخ است دارای خطوط راهنمای این چنین است:
- یک خط کشیده بالا
- سه خط میانه که یکی برای دندانه‏ها و دوخط دیگر برای منحنی‏های حروفی مانند "و"، "م"، "ه" و...
- یک خط کرسی
- دو خط کشیده پایین که یکی در راستای پایین حروفی مانند" و" و "ر" و دیگری در راستای پایین حروف "م"، "غ" و ... 

 

در کتاب خبری از پاناگرام‏ها  و راه‏های آزمودن فونت نیست که اصلی مهم درطراحی فونت ‏است. در روش‏های اصولی طراحی فونت ابتدا بخشی از آن طراحی می‏شود و به تکرار توسط پانگرام‏ها مورد محک قرار می‏گیرد تا بتوان تمامی کلمات را در سایزهای مختلف با آن تایپ کرد که در نهایت مابقی حروف طراحی می‏شود. نویسنده در این موضوع نیز به اشتباه این گونه سخن می‏گوید که؛ ابتدا 8 حرف را طراحی می‏کنیم و 20 حرف باقی را بر اساس آن طراحی می کنیم  (صفحه 25).
حال چه شده که حروف فارسی از 32 حرف به 28 حرف تقلیل یافته است ...
در صفحه‏آرایی و طراحی جلد این کتاب هیجان‏زدگی دیده می‏شود که شاید انتخاب رنگ زرد به همین دلیل باشد. صفحه‏آرایی کتاب به دلیل نداشتن انسجام و وحدت در گرید آن، دچار ازدحام و شلوغی در ارایه مطالب شده است که خوانش متن‏ها را برای مخاطب دشوار می‏سازد. مخاطب کتاب طراح گرافیک است و با شناختی که از صفحه‏آرایی و تایپوگرافی دارد، ناخواسته توقعی  بیش از این از طراحی کتاب تخصصی گرافیک دارد.  
کاش نویسنده کتاب کمی صبوری می‏کرد و با مشورت با گروه گسترده‏تری از طراحان فونت ایران و کشورهای عربی از این سوسوی فانوس، چراغی ماندگار می‏ساخت.

  -  پاناگرام‏ها جملاتی هستند که طراح تایپ فیس یا فونت بعد از طراحی فونت آن را می‏نویسد. از این طریق معایب قرارگیری حروف در کنا هم را می‏آزماید. پاناگرام مطرح در تایپ فیس و فونت در کشور های عربی "هم وطرابیشهم یرقصون الدبکه" است.
24/4/1389
 

.......................................................................................................................................................................

         
شنبه 26 تير 1389 info@aliasgharhosseini.ir ایمیل علی اصغر حسینی نام و نام خانوادگی:
  سلام همکار عزیز درمورد کوتاه نویسی ذکر این مطلب را ضروری میدانم که، برای فضای اینترنت اصولا برای تاثیر بهتر باید کوتاه نویسی داشته باشیم تا مخاطب خسته نشود. در تکمیل این مقاله، مقاله دیگری آپلود خواهد شد که به خطوط راهنما به طور کامل می پردازد(این تنها نقدی کوتاه بر کتاب فونت می باشد). در ضمن گروه گرته وظیفه اصلی خود را کمک به نقد و ارایه مطالب علمی در زمینه گرافیک می داند امیدوارم راهگشا باشیم با تشکر از توجه شما علی اصغر حسینی : توضیحات
.......................................................................................................................................................................
         
جمعه 25 تير 1389 bluesoosk@yahoo.com ایمیل رضا بختیاری فرد نام و نام خانوادگی:
  سلام نقد جالبی بود،ولی خیلی خلاصه بود کتاب فونت عفراوی جای حرف بیشتر دارهپ نمیدونم چرا باید انقد مطالب کوتاه باشه؟ این که انقد قطعی راجع به کرسی های فونت فارسی صحبت شه کار اشتباهی نیست؟ خب اینکه فونت چنتا کرسی داره به نوع فونت بستگی داره. در مورد صفحه آرایی کتاب کاملا موافقم و اینکه...پاناگرام. اگه ممکنه بیشتر توضیح بدید،و اینکه انگلیسیش چجوری نوشته میشه و جملات بیشتر.چون تو خط فارسی هر حرف دو تا چهار گلیف داره و یه جمله جواب نمیده به هر حال ممنون،مفید بود،ولی امیدوارم ادامه داشته باشه : توضیحات
.......................................................................................................................................................................

نظرات
 

 : نام ونام خانوادگي
 : پست الکترونیک

 : نظرات
 

      

کلیه مطالب وب سایت محفوظ است و هرگونه کپی برداری فقط با ذکر منبع مجاز می باشد